Quy trình sản xuất sơn mài

Nguyên liệu chuẩn bị:


    1. Gỗ:
  • Gỗ tự nhiên: loại ít tinh dầu : mít, tràm, các loại gỗ sấy
  • Gỗ MFD
  • Ván ép

    2. Sơn:
  • Sơn: Sơn điều, sơn phú thọ, sơn công nghiệp, sơn chống thấm
  • Màu đen và cánh gián được sử dụng phổ biến. Loại màu này được chế từ các khoáng vô cơ nên rất bền không bị tác động thời tiết làm ảnh hưởng chất lượng sản phẩm.

    3. Nguyên liệu trang trí:
  • Vàng quì, bạc quì
  • Vỏ trứng
  • Vỏ ốc
  • Màu vẽ

Sơn mài có những điểm “ngược đời”: muốn lớp sơn vừa vẽ khô, tranh phải ủ trong tủ ủ kín gió và có độ ẩm cao; muốn nhìn thấy tranh lại phải mài mòn lớp sơn đi mới thấy hình.

Sản xuất:


    Bước 1: Làm vóc
  • Đây là bước tạo nền cho lớp sơn bên ngoài. Bước này rất quan trọng cho độ bền của sản phẩm. Một sản phẩm sơn mài có vóc tốt sẽ chịu được sự khắc nghiệt của thời tiết mà không cong vênh nứt nẻ trong quá trình sử dụng.
  • Gỗ được tạo hình qua công đoạn làm mộc, sau đó xử lý chống thấm thật kỹ đề đảm bảo các công đoạn sau sản phẩm có thể được mài trong nước
  • Sơn trộn bột gỗ đá sẽ được dùng cho lớp đầu tiên để làm liền các khe rãnh nhỏ nhất trên bề mặt sản gỗ và các mí ghép gỗ
  • 3 lớp sơn tiếp theo sẽ làm theo trình tự sơn và mài nhám để tạp vóc thật hoàn chỉnh

    Bước 2: Trang trí
  • Tùy theo nội dung mà các nghệ nhân sử dụng các chất liệu trang trí khác nhau, hoặc tất cả các chất liệu dùng cho trang trí sơn mài.
  • Nếu tất cả các chất liệu trang trí cơ bản cho sơn mài đều được sử dụng, thì vàng hoặc bạc quì được dùng đầu tiên, sau đó là vỏ ốc,vỏ trứng và sau cùng là vẽ.
  • Đối với kỹ thuật cẩn trứng chìm hoặc ốc chìm, trứng và ốc được dùng ngay sau lớp lót đầu tiên (trong giai đoạn làm vóc) để các lớp sơn sau đó sẽ dần làm chìm chất liệu vỏ trứng và vỏ ốc

    Bước 3: Mài và đánh bóng
  • Đây là công đoạn phủ sơn tạo độ bền cho lớp tranh trí, đồng thời các lớp sơn phủ màu cánh gián sẽ tạo độ sâu cho các họa tiết.
  • Sơn phủ luôn có màu trong, sắc độ có thể thay đổi tùy loại tranh. Các tranh truyền thống thường dùng sơn phủ màu cánh gián tạo độ dầm và cảm giác cổ xưa
  • Công đoạn này các lớp sơn cũng được áp dụng quy trình sơn và mài bằng giấy nhám thật mịn
  • Sau cùng là công đoạn dánh bóng.